Η OpenAI υποστηρίζει ότι έλυσε ένα σημαντικό μέρος των εξισώσεων Navier-Stokes, ένα από τα περίφημα Προβλήματα της Χιλιετίας που παρέμενε άλυτο για δεκαετίες. Η ανακοίνωση αυτή έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις στην ακαδημαϊκή και μαθηματική κοινότητα σχετικά με την εγκυρότητα και τις προεκτάσεις της απόδειξης.
Η OpenAI ανακοίνωσε ότι ένα νέο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης έλυσε το πρόβλημα Navier–Stokes, ένα από τα επτά περίφημα «Προβλήματα της Χιλιετίας», προκαλώντας ενθουσιασμό αλλά και ανησυχία στην επιστημονική κοινότητα για το πώς η AI αλλάζει το τοπίο των ανώτερων μαθηματικών.
Η ανακοίνωση της εταιρείας αποτελεί ίσως την πιο ηχηρή ένδειξη μέχρι σήμερα ότι η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται πλέον σε έναν από τους πιο απαιτητικούς και εμβληματικούς τομείς της ανθρώπινης σκέψης. Τον τελευταίο χρόνο, συστήματα AI έχουν επιλύσει σειρά προβλημάτων που δυσκόλευαν τους μαθηματικούς επί δεκαετίες. Αυτή τη φορά, όμως, το διακύβευμα ήταν πολύ μεγαλύτερο: η OpenAI υποστηρίζει ότι κατάφερε να επιλύσει ένα από τα πλέον διάσημα άλυτα προβλήματα της σύγχρονης μαθηματικής έρευνας.
Xρειάστηκε μόλις 88 ώρες
Σύμφωνα με την εταιρεία, ένα από τα νεότερα μοντέλα της, το οποίο δεν έχει ακόμη δοθεί στο κοινό, χρειάστηκε μόλις 88 ώρες για να επιλύσει το λεγόμενο πρόβλημα ύπαρξης και ομαλότητας των εξισώσεων Navier–Stokes. Πρόκειται για εξισώσεις που περιγράφουν τη συμπεριφορά ρευστών, όπως το νερό ή ο αέρας, και χρησιμοποιούνται σε πολλά επιστημονικά πεδία, μεταξύ άλλων και στη μετεωρολογία.
Το πρόβλημα Navier–Stokes είναι ένα από τα επτά «Προβλήματα της Χιλιετίας» που όρισε το 2000 το Clay Mathematics Institute, προσφέροντας έπαθλο 1 εκατ. δολαρίων για την πρώτη ορθή λύση σε καθένα από αυτά. Μέχρι σήμερα είχε επισήμως λυθεί μόνο ένα. Γι’ αυτό και η ανακοίνωση της OpenAI προκάλεσε αμέσως ιδιαίτερη αίσθηση στον μαθηματικό κόσμο.
«Πρόκειται για μια εντυπωσιακή κορύφωση της πορείας που παρακολουθούμε τους τελευταίους δώδεκα μήνες», δήλωσε ο ερευνητής της OpenAI Σεμπάστιαν Μπούμπεκ, αποτυπώνοντας το κλίμα αισιοδοξίας που επικρατεί σε ορισμένους κύκλους γύρω από τις δυνατότητες της AI.
«Είναι σαν το γυμναστήριο»
Την ίδια ώρα, όμως, δεν λείπουν οι επιφυλάξεις. Ο Τέρενς Τάο, καθηγητής στο UCLA και για πολλούς κορυφαίος μαθηματικός της γενιάς του, συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που έχουν προειδοποιήσει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αποδειχθεί τελικά επιζήμια για την ίδια τη μαθηματική σκέψη.
Οπως υποστηρίζει, η αξία των μαθηματικών δεν βρίσκεται μόνο στο τελικό αποτέλεσμα, αλλά και στην επίπονη διαδρομή προς αυτό. Η διαδικασία επίλυσης ενός δύσκολου προβλήματος είναι, λέει, βαθιά διδακτική. «Είναι σαν το γυμναστήριο», εξηγεί. «Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να σηκωθεί το βάρος, αλλά τι μαθαίνει και τι κερδίζει αυτός που το σηκώνει».
Κατά τον Τάο, εάν τα δυσκολότερα μαθηματικά προβλήματα αρχίσουν να λύνονται από μηχανές με ελάχιστη ανθρώπινη συμβολή, υπάρχει ο κίνδυνος να αποδυναμωθεί η κατανόηση του πεδίου από τους ίδιους τους ανθρώπους.
Ενεργοποιήθηκαν έως και 10.000 «AI agents»
Η OpenAI, πάντως, επιμένει ότι ο ανθρώπινος ρόλος παραμένει κρίσιμος. Οπως ανέφερε, για την επίλυση του προβλήματος ενεργοποίησε έως και 10.000 «AI agents», δηλαδή αυτόνομα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που εργάζονταν παράλληλα και αντάλλασσαν πληροφορίες. Οι ερευνητές της εταιρείας λειτουργούσαν ως συντονιστές, μεταφέροντας κρίσιμες ιδέες από τη μία ομάδα στην άλλη.
«Ο ρόλος μας ήταν σαν μιας μέλισσας που μεταφέρει γύρη από διαφορετικές ομάδες, διαχέοντας κομμάτια πληροφορίας», είπε χαρακτηριστικά ο ερευνητής της OpenAI Νταν Ρόμπερτς.
Η OpenAI έδωσε στη δημοσιότητα την εργασία με τη λύση της, ώστε να μπορέσουν ανεξάρτητοι μαθηματικοί να τη μελετήσουν και να την αξιολογήσουν. Ωστόσο, η πλήρης επικύρωση ενός τέτοιου ισχυρισμού από την επιστημονική κοινότητα παραμένει μια μακρά διαδικασία που απαιτεί εξονυχιστικό έλεγχο.
«Πολύ ακριβή» διαδικασία
Παράλληλα, η ίδια η διαδικασία ήταν εξαιρετικά δαπανηρή. Η λειτουργία χιλιάδων συστημάτων AI σε συντονισμό πιθανότατα κόστισε εκατομμύρια δολάρια, λόγω των τεράστιων υπολογιστικών και ενεργειακών απαιτήσεων. Ο ερευνητής της OpenAI Νόαμ Μπράουν χαρακτήρισε τη διαδικασία «πολύ ακριβή», υποστήριξε όμως ότι τέτοια κόστη τείνουν να μειώνονται καθώς οι εταιρείες βελτιώνουν την αποδοτικότητά τους.
Για τον Τάο, πάντως, το βασικό ζήτημα παραμένει άλλο. Ακόμη κι αν η AI ανοίγει έναν δρόμο προς την απάντηση, αυτό δεν ισοδυναμεί με την ανθρώπινη εμπειρία της ανακάλυψης. Ο ίδιος παρομοίασε την OpenAI με έναν οδηγό που αποκαλύπτει το μονοπάτι προς έναν κρυμμένο καταρράκτη: αυτό έχει αξία, λέει, αλλά από τη στιγμή που όλοι γνωρίζουν πλέον μία συγκεκριμένη διαδρομή, λιγότεροι θα αναζητήσουν άλλες.
Και ίσως ακριβώς εκεί να βρίσκεται το μεγάλο ερώτημα της επόμενης ημέρας: αν η τεχνητή νοημοσύνη δεν αλλάζει μόνο το τι μπορούμε να λύσουμε αλλά και τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουμε να σκεφτόμαστε.
Πηγή: New York Times
